In het kader van de Oostendse Internationale Fotobiënnale 2025 toont Galerie P. La Brise d’Ostende van Valérie Naessens.
Als de camera van Valérie Naessens een net was geweest, dan viste ze er melancholie mee uit de golven van de zee. In haar fotoreeks Brise d’Ostende neemt de fotografe je mee door het mulle duinzand, over verlaten dijken, langs de vloedlijn en weer terug. Met negen beelden vormt ze een wandeling die kronkelt en golft zoals de deining van de zee.
Niet met olie op doek, maar met een lens vangt Valérie meer dan alleen blauw. Uit de beelden schemert een gevoel dat voor de een nijpt en voor de ander bevrijdt, dat voor de een beangstigt en voor de ander beschermt. En altijd valt er een lichtbron te ontwaren, die als een vuurtoren de duisternis breekt en land en zee met elkaar verbindt. Soms vinden je blik en het licht elkaar meteen, soms is het wat zoeken, zoals dat ook gaat in het leven.
Valérie weet wat donkerte is en vindt na een depressie weer vaker het licht in leven en werk. Waar ze in eerdere creaties resoluut koos voor donker, neigt ze nu naar kleur. Er is plaats voor licht en nuance, al is het dan getemperd. De zwaarmoedigheid blijft doorschemeren in de in schaduw gehulde zuilen van het Thermae Palace of het Nationaal Monument voor de Zeelieden dat schuilt onder een laag mist en versmelt met het landschap. Het moment waarop de foto’s genomen zijn, draagt bij tot die sfeer: vlak voor de avond helemaal naar beneden is getuimeld, wanneer de wereld zwart kleurt en de lucht krampachtig blauw wil blijven. Tijdens l’heure bleue, met sluimerwolken als metgezel en de Belgische kunstschilder Léon Spilliaert als voorbeeld legde ze de reeks vast. Spilliaert – die net als Valérie afkomstig is uit Oostende – gebruikte zijn nachtelijke zwerftochten over de dijk in zijn oeuvre. Zowel de schilder als de fotografe zoeken afzondering op om een innerlijke wereld te vertalen naar het doek. Tijdens een vakantie in Noord-Frankrijk, nog voor de koffers waren uitgepakt, riep de zee de fotografe naar zich toe. Steeds weer keerde ze terug – door het mulle duinzand, over verlaten dijken, langs de vloedlijn – om nieuwe beelden te schieten. Het was pas toen ze weer thuiskwam dat ze de gelijkenissen met het werk van Spilliaert bespeurde en dat ze besloot om dezelfde koers te blijven varen.
Zo verwijst de naam Brise d’Ostende naar een parfum dat de vader van Spilliaert creëerde en verkocht in de badstad. De grootte van de foto’s is berekend naar het formaat dat de kunstenaar het vaakst gebruikte.
De beelden staan rechtop, in dezelfde positie als een nachtbraker die over de dijk waart terwijl de rest van de wereld slaapt. Een verrassende keuze, want de meeste kustbeelden zijn horizontaal vastgelegd, om de weidsheid van de horizon te bevatten. Door de indrukken verticaal weer te geven, gooit ze ballast over boord en zoomt ze in op het beklemmende, melancholische gevoel waarrond de reeks is opgebouwd. En als je alle beelden naast elkaar legt, vloeien de lijnen van de ene foto over in de andere en nemen ze je mee op de wandeling die Valérie heeft uitgestippeld; soms met tegenwind, soms met de Oostendse bries in de rug.
Over Valérie Naessens
“Het zijn net schilderijen”, zegt zowat iedereen die het werk van Valérie Naessens te zien krijgt. In 2017 vond de fotografe in haar camera een compagnon terug die haar tot rust brengt. Sindsdien trekt ze er bij grauwe weersomstandigheden op uit om de verhalen die ze wil vertellen te vangen in beeld.
Daarvoor volgt Valérie haar eigen ritme. Als ze zichzelf de tijd gunt om rond een onderwerp heen te dansen en om haar werk te laten rijpen, ontstaan de mooiste dingen.
Valérie waakt erover dat ze de werkelijkheid niet registreert zoals die bestaat. Ze focust op details en vindt schoonheid in fragmenten van de realiteit. Haar foto’s zijn een weergave van haar geest en vloeien mee met de bochten van haar leven. Het woord dat voelbaar voor de lens uit zweeft is dan ook emotie. De beelden zijn sfeervol en filmisch, verhalend en vervreemdend. De kleuren zijn zacht en gedempt.
Ook het spel dat ze speelt met scherpte kenmerkt haar werk. Door de sluimer toe te laten, stelt ze scherp op gevoel. De mysterieuze sluier van ruis die over haar beelden hangt, doet denken aan analoge fotografie. Valérie maakt er een punt van om in de nabewerking van haar foto’s niet verder te gaan dan wat in de donkere kamer mogelijk is. Zo slaagt ze erin om de sfeer van vervlogen tijden te vatten in beeld. Dat doet ze op haar eigen schilderachtige manier en op haar eigen tempo.
Woensdag – vrijdag 14 – 18u, zaterdag – zondag en feestdagen 11 – 18 u